Repertuar

Bester Quartet – Get To Tango

Dawid Bajgelman to była barwna i ważna postać w muzycznym świecie polskiego międzywojnia i lat wojny. Muzyk, kompozytor i dyrygent przez wiele lat związany z Łodzią. Komponował muzykę teatralną i kabaretową, kierował wieloma orkiestrami, pisał popularne szlagiery, ale w pamięci pozostanie przede wszystkim jako autor przejmujących, muzycznych opowieści z czasów Zagłady – piosenek, które powstały w łódzkim getcie.

Projekt „Droga do szczęścia” sięga do bogatej kompozytorskiej teki łódzkiego twórcy. Opracowania oraz aranżacji wybranych utworów Bajgelmana podjął się wybitny muzyk i kompozytor Jarosław Bester, założyciel i lider kultowej formacji Bester Quartet. Twórca o ogromnej wyobraźni i wrażliwości, który w sobie tylko znany sposób potrafi połączyć i zamknąć w dźwiękową magię muzyczne światy klasyki i współczesnego jazzu.

Obok lidera grającego na akordeonie, na scenie pojawią się znakomici muzycy współtworzący Bester Quartet: Ryszard Pałka– instrumenty perkusyjne, Dawid Lubowicz – skrzypce oraz Maciej Adamczyk – kontrabas. Do udziału w „Get to Tango” Bester zaprosił dwoje wyjątkowych instrumentalistów: wiolonczelistę Krzysztofa Lenczowskiego oraz trębacza Michała Bylicę.

Absolutnie gwiazdorska jest obsada wokalna! Grażyna Auguścik – niekwestionowana pierwsza dama polskiego jazzu, od lat mieszkająca w USA, odnosząca wielkie sukcesy artystyczne po obu stronach oceanu; Dorota Miśkiewicz – obdarzona niezwykłym głosem i wyjątkowym wyczuciem frazy, laureatka wielu prestiżowych nagród muzycznych i festiwali oraz Jorgos Skolias – legendarna postać na muzycznej scenie, wybitny i charyzmatyczny artysta o niespotykanej, intrygującej barwie głosu i niezwykłych umiejętnościach improwizatorskich.

Autorką literackich przekładów tekstów wybranych piosenek z języka jidysz na polski jest Anna Rozenfield, a pomysłodawcą projektu jest Miron Zajfert, autor wielu interesujących telewizyjnych i teatralnych inscenizacji muzycznych. Twórca festiwalu Nowa Muzyka Żydowska.

Rozwiń
Data Godzina Miejsce Bilety
01 lipca 18:00 Kraków, Synagoga Tempel bilety: 580 kup bilet

Ghetto Songs

Frank London, trębacz i kompozytor, znany ze swojej twórczości przekraczającej gatunki, przedstawia swój najnowszy projekt zatytułowany „Ghetto Songs”: muzykę z gett na całym świecie.

Zasadniczo „Ghetto Songs” to recital pieśni XXI wieku. Troje niezwykłych wokalistów, z których każdy jest uznanym mistrzem swojego gatunku, wykonują utwory pochodzące z ostatnich 500 lat napisane w różnych językach i reprezentujące oszałamiającą mieszankę gatunków i stylów. Pośród nich — Sveta Kundish, pochodząca z Ukrainy jedna z pierwszych kantorek; Karim Sulayman, który zdobył nagrodę Grammy dla Najlepszego Wokalisty, a także kantor Yaakov Lemmer, który jest wybitnym wykonawcą muzyki kantoralnej — wykonuje utwory pochodzące z ostatnich 500 lat napisane w różnych językach i reprezentujące oszałamiającą mieszankę gatunków i stylów.

Projekt „Getto Songs” powstał z okazji 500-lecia założenia getta weneckiego w 1516 r., natomiast płyta CD została wydana w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim przypadającą na 19 kwietnia.

Materiał do „Ghetto Songs” pochodzi z całego świata, ale Wenecja, ojczyzna pierwszego getta, zajmuje w nim miejsce szczególne. Nazwa „getto” po raz pierwszy pojawiła się w odniesieniu do placu, przy którym Żydzi XVI-wiecznej Wenecji zmuszeni zostali zamieszkać. Getto żydowskie zostało założone w bardzo kiepskiej lokalizacji – na zanieczyszczonym terenie dawnej odlewni miedzi (geto), od której „getta” wzięły swoją nazwę. Użycie słowa „getto” rozpowszechniło się i na początku XX wieku słowo to było już powszechnie używane na określenie zatłoczonych dzielnic miast, zamieszkiwanych przez dowolną mniejszość etniczną.

Getta to złożone zjawiska historycznie. Dają wolność, ale tworzą też ograniczenia, oferują ochronę stanowiąc jednak niebezpieczeństwo. Izolując dane grupy od świata zewnętrznego, stają się kulturowymi „szalkami Petriego” gdzie kwitnie kultura konkretnej mniejszości. Projekt „Ghetto Songs” celebruje muzykę i poezję, które pochodzą z wielu gett na świecie lub opowiada o nich.

Materiał do „Ghetto Songs” zawiera XVII-wieczną muzykę i poezję z weneckiego getta (utwory Solomone Rossi, Benedetto Marcello i Sary Coppia Sulam), piosenki z getta krakowskiego i warszawskiego, pijutim, z marokańskiego mellah; muzykę kwela z południowoafrykańskich gett i przebój zespołu WAR, „The World is a Ghetto”.

https://www.youtube.com/watch?v=w0Z9GGystFo

Projekt powstał na zamówienie Beit Venezia.

Rozwiń
Data Godzina Miejsce Bilety
29 czerwca 19:30 Kraków, Synagoga Tempel bilety: 588 kup bilet

Koncert Kantorów

Na dzisiejszym Brooklynie można zaobserwować niezwykłe odrodzenie muzyki charakteryzującej się wielką energią, która jest niedostępna dla większości fanów. Ma ono miejsce w społecznościach zamieszkujących Williamsburg i Borough Park, a jego kluczowymi postaciami są młodzi śpiewacy chasydzcy.

W ultraortodoksyjnej społeczności starsze formy muzyki żydowskiej zostały w dużej mierze wyparte przez muzykę pop, która brzmi bardzo podobnie do tego, co można usłyszeć w mainstreamowych rozgłośniach radiowych, ale z tekstami w językach jidysz lub w klasycznym hebrajskim, dostosowanymi do nabożnych tematów religijnych.

Mała - lecz dynamiczna - grupa młodych kantorów odtwarza styl muzyki kantoralnej sprzed II wojny światowej. Wybrali utwory nagrane prawie sto lat temu, jako swój podstawowy repertuaru. Podczas gdy niektórzy z nich dorastali w rodzinach, w których mieli szansę uczyć się od starszych kantorów, pozostali odkrywali muzykę bezpośrednio ze starych płyt. W środowisku ortodoksyjnym, które dla ludzi z zewnątrz wydaje się zniechęcać do autoekspresji, artyści ci zagłębiają się w przeszłość, aby odnaleźć własny styl.

Koncert „Złoty Wiek”, stworzony przez naukowca i muzyka Jeremiaha Lockwooda, z udziałem Yanky Lemmera, Shimmy Millera i Yoela Kohna - trzech najważniejszych kantorów, stanowi celebrację nowych brzmień zaczerpniętych z tego mało znanego współczesnego „złotego wieku” muzyki kantoralnej.

Zaprezentowanie „Złotego Wieku” na Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie jest ważne dla mojej kariery artystycznej, ponieważ oferuje mi możliwość pokazania, w jaki sposób badania archiwalne i etnograficzne mają bezpośrednie przełożenie na nowe ważne przedsięwzięcia twórcze. Zamiast tworzyć podziały między światami nauki i muzyki, proponuję, aby się spotkały.

Cieszy mnie również możliwość obopólnej korzyści, jaką daje to przedsięwzięcie. Yanky Lemmer, Shimmy Miller i Yoel Kohn są głównymi uczestnikami moich badań od wielu lat. Ten projekt daje im wstęp na scenę o randze międzynarodowej. Koncert w takim miejscu wesprze ich starania o to, aby ta muzyka stała się znana i słuchana na całym świecie.

Wszyscy trzej kantorzy mają duże doświadczenie zarówno w prowadzeniu modlitw jak i w występach scenicznych. Ich możliwości wykonawcze bywają często ograniczone lokalnymi konwencjami odbierającymi wyrazistość i uszczuplającymi idiomatyczną specyfikę gatunku kantoralnego początku XX wieku, w którym są mistrzami. Dotyczy to zwłaszcza synagog, gdzie ich styl muzyczny nie pasuje do współczesnych norm. Staram się wyzwolić potencjał kultury kantoralnej chasydów.

Moim celem w przypadku tego przedsięwzięcia jest zaoferowanie kantorom możliwości przeniesienia dynamicznego charakteru występów z ich prywatnego świata na wiodące sceny i festiwale. Cel tego koncertu jest dwojaki: z jednej strony staram się nagłośnić i promować koncepcję badań archiwalnych i etnograficznych jako podstawy ekscytujących i dynamicznych form nowej sztuki.

Ten występ jest częścią publicznego programu prezentacji moich badań, który obejmuje również wydanie książkowe i płytę. Koncert jest kluczowym elementem, który pokaże, jak realizować pomysły aby generowały nowe możliwości społeczne i życiowe. Drugi cel dotyczy kariery i twórczości muzycznej kantorów.

Chociaż Lemmer, Miller i Kohn są już doświadczonymi artystami, mam nadzieję, że nowy kontekst wspólnej pracy i prezentowania swojej twórczości w środowisku celowo zbudowanym wokół ich pasji i estetyki otworzy przed nimi nowe drogi rozwoju kariery i ich nonkonformistycznych technik artystycznych.

Artyści biorący udział w koncercie, chasydzkie gwiazdy muzyki kantoralnej Yanky Lemmer, Yoel Kohn i Shimmy Miller, tworzą nowy energiczny gatunek charakteryzujący się genialną wirtuozerią, który pozostaje jednak głęboko zakorzeniony we wczesnych żydowskich zapisach sakralnych. Na początku XX wieku słuchacze żydowscy zachwycali się nowym stylem płyt muzyki kantoralnej, inspirowanych muzyką synagogalną, ale dostosowanych do dramatycznego formatu nowej technologii. Płyty kantorów z lat 20. XX wieku dawały słuchaczom żydowskim wgląd w ich życie duchowe w formie nagrań. Głęboko emocjonalne i szalenie dramatyczne brzmienie płyt z muzyką kantoralną było fenomenem popu, wspierane przez oddanych fanów, którzy kupowali płyty, chodzili na koncerty kantorów i zanurzali się modlitwach prowadzonych w synagogach praktykując nabożne słuchanie, która zniknęło ze współczesnego życia żydowskiego. W „Złotym Wieku” ci głosiciele odnowy muzyki kantoralnej przywołują praktyki głębokiego słuchania, które niegdyś przenikało żydowskie życie religijne, zabierając słuchaczy w podróż do zapominanego świata muzyki religijnej. Krakowski Festiwal Kultury Żydowskiej jest jednym z najważniejszych miejsc dla światowej muzyki żydowskiej. Na tej scenie muzycznej dziedzictwo muzyki kantoralnej jest dziwnie nieobecne lub reprezentowane przez konserwatywne podejście, które nie obejmuje aspektów tej muzyki jako współczesnej formy sztuki obfitującej w możliwości syntezy kulturowej i eksperymentowania. Wprowadzając „Złoty Wiek” na krakowski Festiwal, podkreślamy witalność i obecność nowych pokoleń w tym, co powszechnie uważane jest za sztukę „umierającą”. Odrodzenie muzyki kantoralnej nie posiada swojego zaplecza w żadnej obecnej żydowskiej instytucji religijnej. Ta muzyka ma raczej charakter destrukcyjny i ma na celu skupienie artystów i występów na przeżyciu religijnym. Kantorzy znajdują treść dla antykonformizmu kulturowego i osobistego w głęboko zakorzenionej muzyce żydowskiej przeszłości, wykonując styl, który nie jest bardziej rozpoznawalny wśród chasydów niż w innych społecznościach żydowskich. Dla śpiewaków chasydzkich świat starych płyt z muzyką kantoralną służy jako podstawa kontrowersyjnej praktyki artystycznej, która pozwala im na eksperymentowanie z tożsamościami artystycznymi i przekraczanie granic ich niezwykle konserwatywnej wspólnoty oraz wejście na inne sceny muzyczne, przyjmując rolę outsidera i eksperta. Występ tych trzech kantorów razem i podkreślenie nastawienia ich muzyki na kreatywność, młodzieńcze eksperymenty i żywiołowe odkrywanie dziedzictwa zapoczątkuje dyskurs na temat potencjału muzyki religijnej do budowania mostów ponad granicami tożsamości.

Rozwiń
Data Godzina Miejsce Bilety
30 czerwca 19:30 Kraków, Synagoga Tempel bilety: 592 kup bilet

Roya

Liraz – izraelska piosenkarka, autorka tekstów i aktorka – swoją muzykę w stylu electro-pop przeniosła do „undergroundu”, zmieniając ten rozrywkowy styl w coś niebezpiecznego, a zarazem jeszcze piękniejszego, niż dotychczas. Podczas pracy nad jej drugim albumem, zatytułowanya Zan („Kobiety” w języku farsi), izraelsko-perska piosenkarka współpracowała online z kompozytorami i muzykami z Iranu. Jej trzeci album - Roya, który będzie można usłyszeć podczas koncertu w synagodze Tempel - nagrany został we współpracy z irańskimi artystami, którzy potajemnie, wykazując się wielką odwagą, dołączyli do Liraz i jej izraelskiego zespołu na dwa tygodnie nagrań w Stambule. Przedsięwzięcie musiało być utrzymywane w tajemnicy, aby nie przyciągnąć uwagi teherańskich mułłów i tajnej policji z Teheranu. Rezultatem tej współpracy jest prawdziwa rewolucja, powstały piosenki z prawdziwym przesłaniem i muzyka, która sprawia, że ludzie tańczą i uśmiechają się. Ale też zaczynają myśleć o sprawach ważnych.

Należymy do siebie.
Odmieńcy. Różni, ale tacy sami.
Od lat szukam mojej wewnętrznej prawdy,
Tylko po to, by odkryć, jak bardzo jest podobna do waszej.
Odkrycie to sprawiło, że jestem nieustraszona.
Odkrycie to pozwoliło mi was szukać.
To była moja fantazja, moja Roya. Moja podróż, aby was odnaleźć, pomimo przeszkód po drodze.
Roya to album złożony z tajemnic, nagrany w podziemiu, to spotkania Irańczyków i Izraelczyków, współpraca, tworzenie.
Wbrew wszelkim przeciwnościom. Na przekór przeciwnościom.
Spotkaliśmy się, chociaż powiedziano nam, że nam tego nie wolno.
Tworzyliśmy, choć myśleliśmy, że nigdy się to nie uda.
Strach i radość mieszają się ze sobą, ogarnia nas miłość i śmiech.
Dźwięk i śpiew wypełniają pustkę 43 lat, dając głos kobietom, które były nieme przez tak długo.
Dziękuję wam, moi irańscy przyjaciele, za możliwość wypowiedzenia mojej wewnętrznej prawdy, spełnienia mojej fantazji, mojej Royi. To album powstały z naszych historii, album, który śni o wolności, o czasach, kiedy nie jesteśmy już odmieńcami, bo pasujemy do siebie. Moje serce należy do was.

Rozwiń
Data Godzina Miejsce Bilety
03 lipca 18:00 Kraków, Synagoga Tempel bilety: 593 kup bilet